पैत्तिकग्रहणी
Home Remedies
Paste 1. Dhānyaka (Coriandrum sativum)+ Pippaiī (Piper longum)+ Śuṇṭhī (Zingiber officinale)+ Yavānī (Carum copticum Benth. & Hook.) + Harītakī (Terminalia chebula) (equal quantity each)-smashed with water . Dose- 6 gm 2. Burned unripe Bilva (Aegle marmelos Corr.) fruit - dissolved in water - mixed with Molasses (guda). Dose-as per need. 3. Decoction Decoction of mango seed (inner part of seed) + dried bilva (Aegle marmelos Corr.) pulp + Sugar/Honey. Dose-as per need. 4. Powder Jīraka (Cuminum cyminum Linn.)+ Jātīphala (Myristica fragrans Houtt.) + dry bilva (Aegle marmelos Corr.) pulp. Dose- 4 gm with rice water
Apathya
आहार- १) गुरु-स्निग्ध-भोजन २) अम्बुपान ; विहार- १) स्नान-अवगाह- अभ्यंग-व्यायाम-अग्निसंताप
Pathya
आहार- लंघन, - अन्नवर्ग- जीर्णशाल्यान्न, विलेपी, लाजमण्ड, मसूरी-तुवरी-मुद्गयूष ; शाकवर्ग- चांगेरी, रम्भापुष्प, कमलकंदशाक ; फलवर्ग -रम्भा, जबु, कपित्थ, दाडिम ; दुग्धवर्ग- १) अजादुग्ध-दधि-तक्र-घृत २)गोदुग्ध-दधि-तक्र-घृत ३) अजानवनीत-गोनवनीत क्षीरजं- दधिजं वा ; तैलवर्ग- तिल तैल मांस वर्ग- लाव-शश-हरीण-कपिंजल-मांसरसा, क्षुद्रमत्स्य ; विहार-निद्रा (भोजनात् पूर्व)